Programma Literaturia 2016

Literaturia, het poëtische en literaire programma van Noorderzon, waart ook dit jaar rond in het Noorderplantsoen. U vindt de letteren aan de Leliesingel, op het Speelveld en natuurlijk in de Desdemona, met een programma waarvoor zelfs de meest verstokte literatuurliefhebber zijn boek even opzij legt.

We vieren de Surinaamse poëzie in alle talen, de honderdste verjaardag van Dada in evenzoveel klanken en we sluiten het Jeroen Boschjaar alvast passend af.

Er komt een grote delegatie slammers naar Noorderzon en een grote groep jonge honden zal zich verdringen op een klein kleedje. We vertrekken voor een avond naar het Chili van Pablo Neruda met Fintro-literatuurprijswinnares Hagar Peeters en PC Hooftprijs-laureaat Tonnus Oosterhoff neemt ons mee in de wereld van het caleidoscopisch vertellen.

Ook kunnen we de komst van een filosoof en een dandy aankondigen en zal Vakliteratuur in het teken staan van een kinderdierenuitvinderij.

Zei u 'veelzijdig'? Wij weten het niet beter te formuleren.

Mede mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds en LIRA.

vrijdag 19 augustus, Desdemona, 21.15: Hagar Peeters - Malva en het Chili van Pablo Neruda

Kersvers Fintro-Literatuurprijswinnares Hagar Peeters vertelt op Literaturia het verhaal achter haar succesroman Malva, een prachtige geschiedenis over de gemankeerde dochter van Pablo Neruda. Peeters is goed bekend met de Latijns-Amerikaanse literatuur en deed veel cultuurhistorisch onderzoek. Verwacht een lezing die breed uitwaaiert, vol rijkdom aan verhalen, en die u laat kennismaken met Malva en haar omgeving.

zaterdag 20 augustus, Desdemona, 21.00: Around the Rug (The Nordic Edition), met Jonah Falke, Tim Foncke, Anneke Claus, Jonathan Griffioen, Roxane van Iperen, Joost Vandecasteele, Timo Bruijns en Eva Waterbolk

Een Perzisch tapijtje, een bar en een microfoon, meer is er niet nodig om een echte literaire avond te maken. Lebowski is extreem trots dat hun hoofdstedelijke succesformule Around the Rug eenmalig naar het Noorden mag en propte daarom een paar van hun beste paarden in een busje. Verwacht literair en poëtisch vuurwerk en vrij dansen op het tapijt. Schrijvers, dichters, een lokale singer songwriter en u: de ideale mix voor een mooie zaterdagavond.

zondag 21 augustus, Desdemona, 15.00: Jheronimus Bosch en de Tuin der Lusten, met Marcel Ruijters en Eric De Bruyn

Bij het werk van Jheronimus Bosch gaat het om kijken. Literaturia zocht twee kenners die het werk vanuit verschillende standpunten bekijken: de gelauwerde striptekenaar Marcel Ruijters, die een graphic novel tekende over Bosch en dr. Eric De Bruyn, Boschbiograaf en lid van de Wetenschappelijke Adviesraad van het Jheronimus Bosch Art Center in ’s-Hertogenbosch. Samen nemen zij u mee langs de belangrijkste werken van de markante schilder die 500 jaar geleden overleed, met bijzondere aandacht voor De Tuin der Lusten.

zondag 21 augustus, Desdemona, 19.30: Caleidoscopisch vertellen, met Tonnus Oosterhoff en Martijn Knol

Aan de hand van zijn roman Op de rok van het universum gaat PC Hooftprijswinnaar Tonnus Oosterhoff in gesprek met collega-schrijver Martijn Knol. In een vorm die zij caleidoscopisch vertellen noemen, analyseren zij "de slordige stapel informatie en desinformatie waaruit de roman bestaat", zoals Oosterhoff het stelt. Het publiek kan alvast rekening houden met een rondgang langs onder andere YouTube-filmpjes, dierenleed, DWDD en de oude Romeinen, alles kundig en enthousiast van duiding voorzien door beide heren.

maandag 22 augustus, Desdemona, 21.00: De stilte van het ongesproken woord, een avond met Surinaamse poëzie, met Dave MacDonald, Lucas Shepherd, Raj Mohan en Antoinette van Maarschalkerwaart

De poëtische muziekvoorstelling De Stilte van het Ongesproken Woord is een feest voor oog en oor, en bovenal voor het hart. De drie belangrijkste Surinaamse dichters staan centraal: Trefossa, Shrinivási en Dobru. Hun gedichten zijn verwerkt tot schitterende songs, uitgevoerd door topmuzikanten die de poëtische woorden en de veelzeggende stilte met muziek combineren en interpreteren. Een mooi en waardig monument voor deze Surinaamse dichters.

dinsdag 23 augustus, Leliesingel, vanaf 18.30: NoorderZlam 2016, voorronde NK Poetryslam

Voor de achtste keer komen de beste poetry slammers van Nederland en Vlaanderen bijeen om te strijden voor de titel en de NoorderZlam-beker. De slamdichters presenteren zich razendsnel in competitieverband en het publiek bepaalt de winnaar. Snel, afwisselend en vurig.

woensdag 24 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00: Wat denk jezelf? De Grote Mondigheidskwis, onder leiding van Coen Simon

Over het leven wordt veel beweerd: dat je ervan moet genieten, dat je moet durven kiezen, dat je je gevoel moet volgen, dat meten weten is, en dat je kunt als je maar wilt. Hoe komen we aan die wijsheid? Maar vooral: hoe komen we er vanaf?

Volgens de veelgelezen filosoof Coen Simon is filosoferen makkelijker als je denkt. Hij stelt de vragen en u geeft het antwoord. Doe mee, denken is kunnen!

donderdag 25 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00: Een woord een woord, Frank Westerman in gesprek met Han Borg

De pen is machtiger dan het zwaard. We willen het graag geloven, maar is het waar? Interviewer Han Borg voert een aantal korte gesprekken met Frank Westerman over de zoektocht naar een weerwoord op terreur, aan de hand van zijn bestseller Een woord, een woord, waarin hij de lezer meeneemt langs een reeks spraakmakende gijzeldrama's van Bovensmilde tot Beslan.

vrijdag 26 augustus, Leliesingel, 19.00: 100 Jaar Dada, Ode aan Oote, met Fran Bambust, Joep van Ruiten en Justin Binek, aansluitend om 20.00, 21.00 en 22.00: 100 Jaar Dada, met Jaap Blonk

Ode aan Oote is een lofzang op het bijzondere gedicht van Jan Hanlo. Destijds verguisd, inmiddels geliefd en alom bekend. Journalist en Oote-adept Joep van Ruiten leidt het programma in, waarna de Vlaamse schrijfster Fran Bambust het gedicht op een eigenzinnige manier vertolkt en we een muzikale compositie horen van de Amerikaanse jazzpianist Justin Binek. Daarna wordt het tijdschrift Uitgelezen Boeken gepresenteerd, dat voor de gelegenheid is gewijd aan Oote.

Aansluitend viert componist, performer en dichter Jaap Blonk het honderdjarige bestaan van de kunststroming Dada, met sound poetry, vrije improvisatie en natuurlijk zijn majestueuze uitvoering van de Ursonate van Kurt Schwitters. Dada in zijn puurste vorm, gebracht door een unieke persoonlijkheid.

zaterdag 27 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00: Leve het dandyisme, met Robert van Raffe

Aan de hand van illustraties en anekdotes loodst Robert van Raffe, dandy-auteur van de graphic novel Zonder filter, u door de geschiedenis van het dandyisme (van Brummell, Baudelaire en Oscar Wilde tot Warhol en Jort Kelder). Na twintig minuten weet u alles en ziet uw leven er een stuk stijlvoller uit. Zoals het heurt.

Van vrijdag 19 augustus tot en met zondag 28 augustus: KidsLiteraturia, bij Rotor: Kinderdierenfabriek Bunzel BV.

Maak met behulp van de uitvinders van dierenfabriek Bunzel BV je eigen fabuleuze fantasiedier en ga ermee op avontuur.

Bedenk je eigen verhaal, teken je fantasiedier en maak er een schitterend kunstwerk van.

Fantasie, verhalen en veel kleuren verf in een even uniek als dichterlijk programma voor kinderen van 4 tot 9 jaar.

Met Arjen Boswijk, Sabine van den Berg, Angélique Boter, Bert Nijmeijer, Renée Luth, Martine Veenhuis en Anja Lofvers.

Literaturia dag 9: Anne Vegter

Gisteravond sloot Dichter des Vaderlands Anne Vegter de achtste editie van Literaturia af. Met een monoloog over de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker en een aantal columns waarin enkele vaderlands-gedichten waren verweven, verraste ze het publiek.
Gewend als zij is om voor grote zalen te spreken en voor te dragen, was de intieme Literaturia-container aan de Leliesingel een heel andere entourage. Het pakte goed uit: de aanwezigen werden betrokken bij de voorstelling. Het leverde interessante gesprekken op.
Met Anne Vegter kreeg Literaturia de gedroomde finale. Liefhebbers en belangstellenden die er niet bij konden zijn kunnen hier twee fragmenten terugzien: een verhaal over het brengen van een ode en een column omtrent het koningshuis.

Literaturia dag 8: Willem Otterspeer en Nop Maas

Gisteravond stond Literaturia in het teken van de biografie, of specifieker gezegd: die van W.F Hermans en Gerard Reve. Hun biografen, respectievelijk Willem Otterspeer en Nop Maas, schoven aan bij moderator Han Borg in de Literaturia-container.
In vier uitverkochte gespreksrondes, waarvan de laatste twee met beide heren, werd het werk van biograaf besproken en uiteraard het onderwerp van studie, Hermans en Reve.
Het waren sessies van veertig minuten en de bankjes in de container zijn niet erg meegaand, toch kwam het publiek er na iedere ronde opgewekt en bijgepraat uit.
Voor Buro05, die deze avond samen met De Culturele Onderneming organiseerde, is het succes van de biografenavond een voorbeeld dat literatuur in verschillende gedaanten op Noorderzon kan worden gepresenteerd: niet alleen als theatrale voorstellingen, literaire performances en een slam, maar ook als interviews en journalistieke voorstellingen, zoals afgelopen zondag met Marc Stakenburg en Jaap Boots.
Wordt vervolgd derhalve.

Literaturia dag 7: Daniël Dee en Harmen Pothof

Gisteravond kwam Rotterdam langs bij Literaturia. Daniël Dee, voormalig Stadsdichter van 010, en gitarist Harmen Pothof hadden de koudste dag van Noorderzon uitgekozen om hun gezamenlijke werk, dat overigens helemaal niet koel en regenachtig is, aan het publiek te laten horen. Dee droeg voor uit eigen werk en las ook enkele van zijn vertalingen voor, onder andere van Faith No More-frontman Mike Patton.
De combinatie van gitaar en stem pakte heel goed uit: Pothof voelde het voordrachttempo van Dee perfect aan en dat zorgde voor een vloeiende en melodieuze performance.
Voor de liefhebber die er niet bij was, zijn er twee fragmenten: het gedicht Ergens moet je zijn en de Patton-vertaling RV.

Literaturia dag 6: Meindert Igor Pepr en Kesanova show

Wat een happening gisteravond aan de Leliesingel. In de Literaturia-container stond de Meindert Igor Pepr en Kesanova Show op het programma en dat beloofde alvast veel goeds.

De show is iedere maand te zien in de Kroeg van Klaas, maar voor een transformatie op Noorderzon-niveau draaien de heren hun hand niet om. De aanwezigen, met een recordaantal van 32 personen in de container, zagen Igor exotisch voordragen en zingen, Meindert razend voorlezen met zijn kenmerkende panache, Pepr in sneltreinvaart door zijn oeuvre gaan en keken naar de frivole fotostrips van De Kesanova. Onder meer, uiteraard, want het is een gevarieerde show zonder spoorboekje.

Een bijzondere ervaring, zo vatte een verraste bezoeker het naderhand samen. Hilarisch en dan ineens diepgaand, sprak een ander. Dit past wel bij Noorderzon, zei een derde. En dat klopt allemaal.

Filmtechnische gezien was het ondoenlijk om een videoverslag te maken: vanwege de lichtval van de beamer en de complete drukte (het publiek zat tot op dertig centimeter van het viertal) waren de filmbeelden niet meer dan een witte vlek met een aantal halve hoofden. Bovendien schudde het beeld bij iedere lach vanuit het publiek.

Daar komt nog iets bij: vanaf donderdag 10 september zijn de mannen weer maandelijks in de Kroeg van Klaas te zien en te horen, van top tot teen en prettig uitgelicht. Wie dus iets van ze wil zien, is van harte uitgenodigd om naar de Oosterweg 26 in Stad af te reizen. De heren gaan er ook dan weer volledig voor.

Literaturia dag 5: NoorderZlam

De zevende editie van de NoorderZlam is gisteravond gewonnen door Carmien Michels. Zij versloeg haar acht medeslammers in een spannende en vooral leuke slam. Ditmar Bakker werd tweede en de rest volgde vlak erna in het peloton. Carmien mag als afgevaardigde namens de NoorderZlam meedoen aan het NK Poetry Slam, in januari in Utrecht.

Bijna traditiegetrouw was de ziekenboeg op het allerlaatste moment weer goed gevuld, maar dankzij de last minute instroom van Lilian Zielstra en Cissy Gressmann kon het spoken word feest alsnog doorgang vinden. Een diepe buiging!

Het publiek, voor wie het meestal een eerste kennismaking met het fenomeen slam was, reageerde enthousiast en stemde na iedere ronde voor zijn of haar favoriet. Na 27 optredens konden de publieksbeoordelingen worden geteld en kwam de Antwerpse als winnares uit de bus.

Twee performances van Carmien vind je hier en hier. Zilveren prijswinnaar Ditmar Bakker zie je hier en hier.
En maak vooral ook kennis van de voordrachten van Simon Bakker, Lilian Zielstra, Gerda Blees, Else Kemps, Max Greyson, Michelle Brouwer en Cissy Gressmann.

Literaturia dag 4: Ernst Jansz

Gisteravond stond de Desdemona-tent in het teken van de Indische verhalen en muziek van Ernst Jansz. Begeleid op gitaren, bas en viool speelde Jansz muzikale vertolkingen van zijn roman Gideon's Droom. Buiten was het intussen droog, binnen al dagen uitverkocht.
Jansz reeg de liedjes aan elkaar door de verhaallijn van zijn roman te volgen, zodat de aanwezigen bijvoorbeeld de geschiedenis van zijn ouders konden meevoelen: vader groeit op in Nederlands-Indië en vertrekt naar Nederland waar hij zijn vrouw ontmoet. De liedjes zijn doordrenkt van weemoed en verlangen, en werden integer en met veel gevoel gebracht.
De band, waarin de steelgitaar van Guus Paat en viool van Aili Deiwiks in een aantal nummers prachtig samenspeelden, bracht ook enkele krontjong-versies van Bob Dylan-nummers, die Jansz naar het Nederlands vertaalde. Het slotakkoord met Tijd Genoeg uit het Doe Maar-repertoire en het prachtige Luna Luna Mijn bracht de zaal in vervoering. Het enthousiasme over en weer maakte de avond compleet, de sfeer vriendelijk en zacht.
Drie fragmenten voor wie er niet bij kon zijn: Rumah Saya, Een ogenblik in de wind en Tijd genoeg.

Literaturia dag 3: Marc Stakenburg en Jaap Boots

Zo'n Literaturia-zondag als gisteren maak je maar één keer per jaar mee. Op het affiche stonden twee bevlogen dj's die allebei een boek hebben geschreven: KRO-coryfee Marc Stakenburg kwam in de middag en 's avonds was het de beurt aan zijn VPRO-collega Jaap Boots. Het werd een memorabele dag.
Marc Stakenburg stond in een uitverkochte Desdemona-tent en vertelde aan de hand van zijn boek De big bang van de popmuziek over een reis die hij maakte door de Mississippi-delta, met New Orleans en Memphis als belangrijkste steden. Stakenburg raakte het publiek met mooie geschiedenissen, filmbeelden en natuurlijk met muziek. De anderhalf uur was zo om. Hier twee fragmenten over het ontstaan van de blues en het verhaal van het Stax-label.

's Avonds was de Desdemona zo mogelijk nog uitverkochter bij Jaap Boots. De energieke VPRO-dj met gitaar, platenspeler en kek hoedje pakte het publiek vanaf de eerste tel in met een vriendelijk, humoristisch en muzikaal programma over singletjes, herinneringen maar vooral over muziekhelden en idolen, afgewisseld met mooie liedjes. Alles gebracht onder het motto 'deze jongen kan wel wat', zoals hij het zelf samenvatte. Laat jezelf overtuigen door twee fragmenten: Boots over Nick Cave en een geweldig nummer over John Lee Hooker en hoe hij in het leven kwam van de jonge Boots. Genieten!

Literaturia dag 2: Joost Vandecasteele

Brusselaar Joost Vandecasteele maakte het de aanwezigen in de Desdemona-tent niet gemakkelijk gisteravond. De schrijver die het grote woord niet schuwt en geen onderwerp uit de weg gaat, schotelde het publiek een kwartet korte verhalen voor over macht, seks en censuur, afgewisseld met korte filmpjes en wrange intermezzo's die de massacultuur op de hak nemen.

Vandecasteeles werk is heel intensief, zeker op een lome zaterdagavond als die van gisteren. Koppie erbij, maar eenmaal in zijn gedachtegang geraakt zijn de teksten van Vandecasteele als een ketting met mooie pareltjes. Tel daarbij op zijn unieke en gedreven voorleeskunst en we kunnen zeggen dat zijn voorstelling veel had van literaire topsport, waarbij zowel voordrager als luisteraar in goede conditie zijn.

Plotseling extra actueel gezien de controverse rondom het werk van Harma Heikens op Noorderzon, las Vandecasteele een gedeelte uit zijn nog te verschijnen roman voor, die in het voorjaar van 2016 bij uitgeverij Lebowski verschijnt: een passage over censuur en macht.

Literaturia dag 1: Theo van den Boogaard

De achtste editie van Literaturia is gisteravond in de grote Ophelia-tent van start gegaan met de voorstelling Bob Dylan Illustrated van (strip)tekenaar Theo van den Boogaard. Begeleid door Maurits Fondse op piano, Paul Pleijsier op gitaar zong Van den Boogaard nummers van Dylan, terwijl het publiek keek naar de illustraties die hij bij de teksten van Dylan had getekend.
Een aantal van deze illustratie-series verschenen eerder in het boek Bob Dylan Illustrated dat bij de Bezige Bij / Oog en Blik verscheen.
De tent zat vol, de sfeer was goed en de temperatuur aangenaam. De voorstelling was mooi en de illustraties -te zien op een waanzinnig groot scherm- waren prachtig: veel stijlen, veel sferen en altijd perfect passend bij de Dylan-liedjes. Het publiek liet zich niet onbetuigd en eiste zelfs een aantal  toegiften.
De kop is eraf, Literaturia is begonnen en als deze voorstelling de maat aangeeft voor de rest van Noorderzon, hebben we niets te vrezen. Wie het gemist heeft, kan twee nummers bekijken: Balad of a thin man en When the ship comes in.