Programma Literaturia 2015

Literaturia, het literaire en poëtische programma van Noorderzon, is dit jaar weer all over the place. Overal kom je de schone woordkunsten tegen. Natuurlijk in de Desdemona, al sinds jaar en dag de literaire hoeksteen van het festival, maar ook aan de Leliesingel, op de Kidsweide en in de Ophelia.
Literaturia staat weer garant voor spannende, eigenwijze en dwarse literaire avonden. Opnieuw geen katheder, geen stukje voorlezen en geen obligaat interviewtje vooraf. Wel hard Vlaams gedonder, wel Bob Dylan's teksten in beeld en op muziek, wel een poetry slam, Indische dromen, big bangs en biografen. Leg uw boek even terzijde en kom luisteren, kijken en genieten van literatuur en poëzie op Noorderzon.

mede mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, stichting Time Shift en LIRA.

Vrijdag 21 augustus, Ophelia, 19.00 - 20.30
Theo van den Boogaard en band - Bob Dylan Illustrated
Theo van den Boogaard wordt gezien als een van de beste (strip)tekenaars van Europa. In Nederland is hij vooral bekend van de Sjef van Oekel-strips en de illustraties die hij maakt voor HP De Tijd. De afgelopen jaren heeft Van den Boogaard gewerkt aan Bob Dylan Illustrated, een boek met geïllustreerde nummers van Bob Dylan. Vertaald naar het podium leveren de teksten van Dylan een geweldige kijk- en luisterervaring op. De fantastische en associatieve illustraties worden live geprojecteerd, waarbij Theo de nummers zingt, begeleid door Maurits Fondse op piano en Paul Pleijsier op gitaar. Zo hoorde en zag u de meesters nog nooit.

Zaterdag 22 augustus, Desdemona, 21.00 - 22.00
Joost Vandecasteele - Tot het pijn doet
Joost Vandecasteele belooft maar 1 ding
om literatuur zo heftig en vreemd mogelijk te houden
en ook luid
en godverdomme relevant
en soms grappig

Zondag 23 augustus, Desdemona, 14.30 - 16.00
Marc Stakenburg - De big bang van de popmuziek
Waarom werden de enkels gebroken van countrylegende Hank Williams toen hij in zijn kist werd gelegd? Hoe komt dat kogelgat in de buitenmuur van Elvis’ Graceland? En bestaat het kruispunt echt waar Robert Johnson om middernacht een ontmoeting had met de duivel? Radio-DJ Marc Stakenburg bezocht twintig essentiële plekken in het diepe zuiden van Amerika, waar de muziek begon. Hij vertelt er gepassioneerd over in De big bang van de popmuziek. In de voorstelling begeleidt Stakenburg ons op een historische reis naar de oorsprong van de populaire muziek, met als ankerplaatsen Memphis en New Orleans: van de slavendrums naar jazz, van spirituals naar gospels en soul, van blues naar rock-’n-roll.

Zondag 23 augustus, Desdemona, 21.00 - 22.30
Jaap Boots - Donderweg One Man Show
VPRO-radio-DJ Jaap Boots sprak ze allemaal: Tom Waits, Iggy Pop, Nick Cave, Liam Gallagher, Henry Rollins, Tom Barman, Beck, Southside Johnny, Herman Brood, Manu Chao, Joey Ramone, Robbie Williams, Willy De Ville en veel meer.
Hij bundelde zijn ervaringen in het boek Donderweg en in de voorstelling vertelt (en zingt) hij over het leven in de fast lane van de popmuziek. Een must voor liefhebbers van smeuïge verhalen, goede muziek en hilarische anekdotes.

Maandag 24 augustus, Desdemona, 21.00 - 22.15
Ernst Jansz - Gideons Droom
Bij Literaturia brengt Ernst Jansz het repertoire dat hij heeft samengesteld ter gelegenheid van de heruitgave van zijn debuutroman Gideons droom. Het zijn krontjongversies van een aantal van zijn mooiste liedjes, waaronder "Rumah saya" en "Tijd genoeg" (uit de Doe Maar-tijd waarin Gideons droom is geschreven), maar ook liedjes van zijn soloalbums De overkant, Molenbeekstraat en enkele van zijn Dylan-vertalingen.
Ernst Jansz wordt begeleid door Guus Paat (gitaren), Richard Wallenburg (bas) en Aili Deiwiks (viool).

Dinsdag 25 augustus, Leliesingel, vanaf 18.30
NoorderZlam 2015, voorronde NK Poetryslam
Voor de zevende keer komen de beste poetry slammers van Nederland bijeen om te strijden voor de titel en de NoorderZlam-beker. De slamdichters presenteren zich razendsnel in competitieverband en het publiek bepaalt de winnaar. Snel, afwisselend en vurig. Met Simon Mulder, Ditmar Bakker, Joris Brussel, Jorina van der Laan, Else Kemps, Carmien Michels, Max Greyson, Gerda Blees en Fatihya Abdi.

Woensdag 26 augustus, Leliesingel, vanaf 18.30
Meindert, Igor, Pepr en Kesanova Show
Vier heren, één show. Bij Literaturia presenteren de mannen hun beste werk: diastrips, liedjes, live hoor- & kijkspel, verhalen en klankdichten. Vaak tragikomisch, maar altijd met veel aandacht voor de tekst. Iedereen die wel eens een avondje heeft bijgewoond in de Kroeg van Klaas en voorheen café Marleen, weet wat je te wachten staat. Alle anderen: schuif aan. Iedere voorstelling is helemaal anders.

Donderdag 27 augustus, Leliesingel, vanaf 18.30
Daniël Dee en Harmen Pothof - Omdat ze mooi waren
Daniël Dee, voormalig Stadsdichter van Rotterdam, en gitarist Harmen Pothof brengen gedichten op muziek. Niet meer, niet minder. Gedichten over de liefde en vriendinnen, omdat ze mooi waren. De heren putten uit hun eigen leven en dat maakt alles nog echter en werkelijker. Een voordeel daarbij is dat de heren zoveel "materiaal" hebben dat iedere voorstelling anders wordt. Het is dus geen overbodige luxe om vaker langs te komen.

Vrijdag 28 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00
Nop Maas en Willem Otterspeer - Biografen vertellen (over Reve en Hermans)
Het werk van biografen is er een van achter de schermen. Jarenlang gaan ze minutieus te werk tot alle stenen zijn omgekeerd. Op Literaturia laten we twee van Neerlands beste biografen aan het woord: Reve-biograaf Nop Maas en Hermans-biograaf Willem Otterspeer vertellen in twee sessies over hun werk en natuurlijk over de beide schrijvers, die tot de grootsten van ons land horen: Willem-Frederik Hermans en Gerard Reve.

Zaterdag 29 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00
Anne Vegter - Persoonlijk en dichtbij
De Dichter der Vaderlands komt naar Noorderzon en sluit Literaturia op gepaste wijze af. Anne Vegter praat over haar werk als dichter, schrijfster en theatermaakster, draagt voor en haalt daarbij de afstand tussen haarzelf en het publiek weg. Persoonlijk en dichtbij, net zoals haar werk bedoeld is. Met een heel belangrijke rol voor het publiek. Een unieke ervaring.

Van vrijdag 21 augustus tot en met zondag 30 augustus: KidsLiteraturia, bij Rotor. Je wereldreis begint bij Reisbureau Hangmattie, waar de medewerkers niet alleen alles weten over de leukste vakantiebestemmingen, maar ook heel spannende reisverhalen met jou willen maken. En als je verhaal eenmaal klaar is, dan ga je naar Drukkerij de Inktvis. Daar ga je van je verhaal een supermooie poster maken, met schitterende kleuren en mooie letters.
Zo kun je iedereen vertellen waar jij naartoe bent geweest!

Literaturia dag 9: Jan-Willem Dijk, Luca Altdorfer en Kasper van Hoek

Soms zit het mee, soms zit het tegen. Anne Vegter, onze Dichter des Vaderlands en de gedroomde afsluiter van negen dagen Literaturia, zegde op het laatste moment af vanwege ziekte. Helaas, maar zoals gezegd: soms zit het mee en het geluk overviel ons toen Jan-Willem Dijk, Luca Altdorfer en Kasper van Hoek voor de gelegenheid de honneurs wilden waarnemen.
Gisteravond sloten zij de zevende editie van Literaturia af met hun voorstelling De Straat, die eerder te zien en te horen was op de openingsavond van Dichters in de Prinsentuin. Zes uitverkochte voorstellingen speelde het drietal, met de visuals van Bouke Mekel op de containermuur, voor een enthousiast en aandachtig publiek.
Gemist? Kijk hier naar een video-impressie van De Straat.

Literaturia dag 8: Ype Driessens Grote Literaire Fotostrip Show

Het was leuk, gezellig en bommetjevol bij Ype Driessens Grote Literaire Fotostripshow, gisteravond in de Literaturia-container. Het was voor het publiek even wennen, literaire fotostrips in een container, maar het pakte heel goed uit. Ype vertelde over de geschiedenis van de fotostrip, vanaf de jaren vijftig, en kwam uit bij zijn eigen autiobiografische fotostrip Ype. Met veel vaart en humor vertelde hij over zijn werk, zijn vriendjes en wat verder voorbij kwam.
Het pakte allemaal geweldig goed uit. Zodra de voorstelling voorbij was, stond er alweer een rij geïnteresseerden en fans te wachten. Topsport, maar Ype gaf geen krimp: met hetzelfde enthousiasme ging hij de hele avond door.
Er was één prangende vraag die iedereen vooraf bezighield: zijn fotostrips wel literair? Naderhand bestond er geen twijfel over: ja hoor, best wel.
Gemist? kijk hier een video-impresie van Ype Driessens Grote Literaire Fotostrip Show

Literaturia dag 7: Ficus Fiësta

Er werd geschreeuwd, geduwd, geplakt en geschuurd. Ze maakten ruzie, afspraken en de radio. Er was iets met een plant en er was baldadigheid bij, geroezemoes en pogingen van een gesprekje met de aanwezigen. Er was een puntzak, een chipszak en een gewone zak met haar. Voordrachten vonden vermoedelijk ook plaats, maar meestal wanneer er net het een en ander werd verbouwd, heel onhandig natuurlijk, dus zeker weten doen we het niet. 'Zeker weten' was overigens het laatste waar het publiek aan dacht. Dat moest vooral wennen en blijven zitten.
Ze begonnen gewoon zonder op Jan te wachten, die wéér moest plassen, en Jan begon daarna voor te dragen zonder te wachten tot de radio het eindelijk goed deed. Als er een telefoon ging was de hilariteit nog nauwelijks hoorbaar, vanwege een hamerwerkje, woorden over wie wiens bier had gepakt en een vergadering over de volgorde van voordracht.
Er werd gesust, gescholden en over banken geklommen, en zo af en toe ging de deur open en moesten de mensen weg om plaats te maken voor een nieuwe horde toeschouwers, die vooral moesten oppassen niet geraakt te worden door boeken, speelgoed of een geduwde dichter. Er rezen vermoedens, er werd geschoven en gevlogen met damstenen en er was iets met poëzie, maar wat? We probeerden het vast te leggen, maar nadat het licht al was uitgevallen en de elektriciteit in de container was geherdecoreerd hield ook de camera ermee op.
Heeft u Ficus Fiësta gemist, wat niemand zich werkelijk kan voorstellen, dan kunt u hier een impressie terugkijken: een stukje Ficus Fiësta...

Literaturia dag 6: Maaike Gerritsen, Jannah Loontjens, Fieke Gosselaar en Auke Hulst

Dag zes van Literaturia en de tweede dag aan de Leliesingel was voor vier auteurs van Ambo|Anthos: Maaike Gerritsen, Jannah Loontjens, Fieke Gosselaar en Auke Hulst zaten dicht op het publiek en vertelden over hun werk als schrijver en droegen voor. Auke Hulst had voor de gelegenheid zijn gitaar meegenomen en zong ook enkele liedjes.
Het weer was mooi, het publiek in goede luim -om het maar eens op z'n Noorderzons te zeggen- en de interactie tussen publiek en auteur was goed. Geen grote afstand tussen beiden, letterlijk en figuurlijk. Het maakte de voordrachten intiem en persoonlijk. Maaike Gerritsen en Jannah Loontjens gingen in op vragen uit het publiek wat mooie inzichten opleverde, en bij Fieke Gosselaar waren de aanwezigen vooral nieuwsgierig "hoe ze eruit ziet", vanwege haar werk bij Radio Noord. "Nu heb ik er eindelijk een gezicht bij," verzuchtte een man opgelucht. Ontmoeten, ook typisch Noorderzon.

Literaturia dag 5: NoorderZlam

De dinsdag van Literaturia is traditiegetrouw voor de NoorderZlam, de slamwedstrijd van Noorderzon én een officiële voorronde van het NK Poetryslam. Gisteravond streden negen slammers om de eer, de beker en de envelop in de Literaturia-container aan de Leliesingel.
In negen rondes, met drie slammers per keer, kreeg het publiek de mogelijkheid te stemmen op zijn of haar favoriet. Aan het einde van de avond werden alle stemmen geteld en werd Coen Cornelis gekroond tot NoorderZlampion van 2014.
Het was een mooie, drukke avond met een enthousiast publiek, veel goede poëzie en dito slammers.

We kijken terug op een geweldige vijfde editie van NoorderZlam, en voor wie het gemist heeft zijn hier de optredens te zien: Coen Cornelis, Daan Taks, Daan Zeijen, Dean Bowen, Luuk Wojcik, Marloes Robijn, Menno Smit, Roel Weerheijm, Sannemaj Betten, en omdat hij gewonnen heeft nog een ronde van Coen Cornelis.

Literaturia dag 4: Osmaanse en Turkse poëzie met Sytske Sötemann en Mehmet Çetin

De maandag van Literaturia was ingeruimd voor Osmaanse en Turkse poëzie en het is een prachtige avond geworden. In een volle Desdemona-tent droegen Sytske Sötemann en Mehmet Çetin ombeurten gedichten voor in het Nederlands, Koerdisch en Turks, voorzien van een geschiedkundige inleiding.
Van de klassieken uit de veertiende eeuw tot de modernisten van nu: de poëtische geschiedenis van Turkije kwam in vogelvlucht voorbij, voor de gelegenheid onder muzikale begeleiding van Veli Bahşi (saz), Sedat Varhan (gitaar) en Aynur Kahraman (zang, trom en lepels) die aansluitend en in de pauze Turkse liederen speelden.
Het werd een avond van klanken, geschiedenis en bevlogen voordrachten. Sytske Sötemann en Mehmet Çetin brachten de aanwezigen niet alleen poëzie maar ook passie en vreugde. De boekentafel was aan het einde van de avond helemaal leeg: een blijk van waardering van het publiek.
Gemist? Kijk hier een video-impressie van Sytske Sötemann en Mehmet Çetin

Literaturia dag 3: Mathijs Deen, Derk Bolt en Constant Meijers

De zondag van Literaturia is heel memorabel verlopen. In de middag stonden reisverhalenschrijvers Derk Bolt (van het bekende tv-programma Spoorloos) en Waddenchroniqueur Mathijs Deen op het programma, in het kader van het thema reizen met schrijvers.
Net terug van vakantie en derhalve getooid met strooien hoed vertelde Derk Bolt over zijn belevenissen in Bangladesh en donker Afrika, waarna Mathijs Deen de uitverkochte zaal inpakte met zijn boeiende verhalen over Ameland, badkarren en het ontstaan van de eerste luxe resort door toedoen van John Eric Banck. De rij bij de Wadse boekenverkoop na afloop was terecht schier eindeloos.
In de avond was het tijd voor Neil Young en Constant Meijers. Alleen de laatste was komen opdagen, maar wel met het complete oeuvre van Young op vinyl. Het werd een lange avond plaatjes draaien, voorzien van smeuiige anekdotes en persoonlijke ontboezemingen. Het publiek, dat bestond uit fans, connaisseurs en ouwe rockers, vermaakte zich opperbest met Youngs biograaf die bijzonder op dreef was en naar eigen inzichten meebrulde met de muziek en zich hier en daar aan een choreografietje waagde.
Het bleek ondoenlijk om 45 jaar rockgeschiedenis in anderhalf uur te persen en toen de tijd erop zat, waren we in 1976 aanbeland. Alle bezwaren werden van tafel geveegd en door gingen we, in de uitverkochte Desdemona-tent. Het werd een latertje, maar dat deerde niemand: als het om Young gaat is alles geoorloofd.
Neil Young gemist? Kijk de video-impressie van het optreden van Constant Meijers.

Literaturia dag 2: Arjen Lubach

Twee keer stond schrijver, tv-persoonlijkheid en presentator Arjen Lubach gisteravond in een uitverkochte Desdemona-tent. De kaarten voor de eerste -en aanvankelijk enige- voorstelling waren zo snel weg, dat Arjen er een tweede aan vast knoopte. Dit uiteraard met instemming van zijn fans, en die waren er. Zij luisterden naar een speciaal voor de gelegenheid samengesteld programma. Omdat de roots van Arjen in het Noorden en vooral in Groningen liggen, had hij allerlei verhalen uitgezocht die zijn 'noordelijke geschiedenis' vertelden. Van het Emmer dierenpark tot de Albert Heijn in Haren en van het Maartens College tot "iemand die nu in de jungle woont maar waarover we beter niet spreken".
Het werd een vrolijke avond met vaart en humor, in een heerlijke Desdemona-tent waarin het altijd lekker terugkeren is.
Optredens gemist? Kijk de video-impressie van Arjen Lubach.

Literaturia dag 1: Groninger KALF-avond met Christine Otten, Ellen Deckwitz, Bert Wagendorp en Emma Curvers, de beelden

Gisteravond was de aftrap van Literaturia in de grote Spiegeltent, die voor de gelegenheid was omgebouwd tot een bar-met-podium. Op dat podium presenteerde Frank Heijnen met zijn kenmerkende gogme een avondje met auteurs van Atlas-Contact. KALF-avonden zijn een begrip in de hoofdstad en voor deze gelegenheid was het concept getransformeerd naar Noorderzon.
Christine Otten beet het spits af met multi-instrumentalist Jan Klug op saxofoon en patafoon, waarna Emma Curvers over haar nog te verschijnen debuutroman vertelde. Bert Wagendorp schoof aan voor een onderhoudende tweespraak en Ellen Deckwitz droeg haar gedichten voor zoals alleen zij dat kan. En doet.
Voor de break was er nog een hilarische literaire kennisquiz met prijzenpakket en na wat changementen in de vochthuishouding der aanwezigen kwam de karavaan nog eens voorbij.
De sfeer was goed, het publiek zeer aandachtig en de Amsterdammers gelukkig.
Een heel mooie aftrap van Literaturia op Noorderzon, die eigenlijk in de middag al was begonnen op de Speelweide, met KidsLiteraturia: het Paard van de Prinses is al door veel kinderen keer mee op reis genomen.
KALF-avond gemist? Kijk de video-impressie van het optreden van Christine Otten met Jan Klug en Ellen Deckwitz.