Programma Literaturia 2013

Literaturia, het literaire en poëtische programma van Noorderzon, zwermt dit jaar uit over het hele festivalterrein. Overal kom je de schone woordkunsten tegen. Natuurlijk in de Desdemona, al sinds jaar en dag de literaire hoek van het festival, maar ook aan de Leliesingel, op de Kidsweide en in de Ophelia.

Literaturia staat weer garant voor spannende, eigenwijze en dwarse literaire avonden à la Noorderzon: geen katheder, geen stukje voorlezen en geen obligaat interviewtje vooraf. Wel Amerikaanse slamkampioenen, wel J. Kessels op muziek, wel een ZKV-marathon van twee dagen, en zelfs cowboys, dictators en beren. U bent niet alleen gewaarschuwd, maar ook van harte uitgenodigd. 

Hier is het volledige programma:

Donderdag 15 augustus, Desdemona, 21.00: Kantoorpoëzie, entree: eigen bijdrage, o.b.v. gereserveerde kaarten

De Stadsdichter van Groningen, Joost Oomen, laat als presentator van Kantoorpoëzie zien wat er aan literair talent in Groningen en omstreken rondloopt. Speciaal voor Noorderzon heeft hij een zesde editie samengesteld, die als staalkaart geldt voor het nieuwe op het gebied van poëzie, literatuur, muziek, performance en -laten we maar eerlijk zijn- gekheid. De avonden, die hun naam danken aan de locatie waar ze normaal gesproken plaatsvinden, puilen uit en ook op Noorderzon kunnen we een bomvolle tent verwachten. Met publiek, maar ook met veel, heel veel verschillende acts. Een lekkerder en gevarieerder begin van Literaturia kunnen we u niet bieden.

Vrijdag 16 augustus, Ophelia, 20.30: Spoken Summer Tour + Poetry Circle Groningen, 6 euro

Vrijdag 16 augustus, Desdemona, 22.30: Spoken Summer Tour afterparty, 4 euro

combiticket 8 euro

.
De vrijdag van Literaturia staat helemaal in het teken van poetryslam. De Spoken Summer Tour is een internationale slamavond met de Poetry Circle Groningen en de Amerikaanse slamcoryfeeën Black Ice, NovaKane en George Yamazawa Jr: een perfecte mix van lokaal, nationaal en internationaal talent. We kunnen er kort over zijn: de crème de la slam komt naar Noorderzon.

De Spoken Summer Tour, die wordt gehost door Blaxtar, begint met een optreden van de Poetry Circle Groningen. Deze regionale groep woordkunstenaars heeft vorig jaar haar eerste voorstelling gehad op Noorderzon.

Daarna is het de beurt aan het Amerikaanse trio: Tony Award-winnaar Lamar ‘Black Ice’ Manson is een veteraan in het Amerikaanse slamcircuit, bekend van de HBO-hitserie Def Poetry Jam. George Yamazawa Jr. is meervoudig Amerikaans slamkampioen en runt samen met Kane ‘Novakane’ Smego het poëzieplatform Sacrificial Poets.

Aansluitend is er een afterparty in de Desdemona (vanaf 22.30) met de Amerikaanse slammers en de Groningse editie van Stand Up Poetry, de slamwedstrijd waarbij de winnaar kans maakt op een optreden tijdens de Spoken-night in New York op 26 september. De Stand Up Poetry wordt gehost door Blaxtar, oprichter van Spoken. Let op: wil je zowel de Spoken Summer Tour als de afterparty meemaken, dan is een combiticket vereist.

In samenwerking met Urban House.

Zaterdag 17 augustus, Dedemona, 21.00: Tom America & P.F. Thomése: Groeten uit Tilburg, Texas. Portretten en zelfportretten, 8 euro

In deze speciaal voor Literaturia geschreven voorstelling gaan Tom America en P.F. Thomése met elkaar en met zichzelf in gesprek. Ze kennen elkaar uit Tilburg, waar Tom America nog steeds woont en waar P.F. Thomése roemrucht lamlendige avonturen heeft beleefd met zijn beste vriend en favoriete personage J. Kessels, de doorrookte antiheld uit de cultroman J. Kessels: The Novel.

Tom America en P.F. Thomése onderzoeken in Groeten uit Tilburg, Texas het beeld dat wij van onszelf hebben en zij van zichzelf. Soms doen ze dat samen, soms apart. Dreh- und Angelpunkt blijft Tilburg, begin en eind van hun dwaaltochten langs zichzelf en anderen. Gewoon ongewoon Tilburg voor Tom America en Tilburg, Texas voor P.F. Thomése en J. Kessels, die er zelf helaas wederom niet bij zal kunnen zijn.

Tom America is componist/geluidskunstenaar. Zoals je naar een schilderij of beeld kijkt, zo wil hij dat er naar zijn muziek geluisterd wordt. Hij maakt dan ook geen liedjes maar muzikale sculptuurtjes. Hij werkte samen met tal van schrijvers en dichters, wier teksten hij bewerkte tot ze klonken als nooit tevoren.

P.F. Thomése ontwikkelt zich tot de meest onvoorspelbare schrijver in ons taalgebied, met een oeuvre waarin elk werk haaks op het vorige staat. Zijn ‘Tilburgse’ romans over J. Kessels hebben geleid tot een heuse J. Kessels Fan Dag. Zijn wonderschone elegie Schaduwkind is weer heel verstild en beschouwelijk. Over zichzelf schreef hij onnavolgbaar in Nergensman. Autobiografieën, zijn meest onderschatte boek, vindt hij zelf.

Zondag 18 augustus, Spiegeltent/Desdemona, 14.30: De Middag van het Debuut, 5 euro 
.

Vier miljoen Nederlanders hebben de wens om een boek te schrijven, als is het slechts weinigen daadwerkelijk gegeven om zijn of haar boek terug te vinden in de boekhandel. Drie debutanten van Uitgeverij Atlas Contact, te weten Frederique Schut, Bertram Koeleman en Sabine van den Berg vertellen over hun eerste schreden: het schrijfproces, het manuscript, het contact met de uitgeverij en de redacteur tot en met de roman zelf.

Redacteuren Tilly Hermans en Sander Blom zijn aanwezig om hun kant van het verhaal toe te lichten. Het publiek wordt nadrukkelijk verzocht om met vragen te komen. Deze middag is daarmee bij uitstek geschikt voor de miljoenen aspirant-schrijvers die ons land herbergt. Reserveren is geen overbodigheid.

Zondag 18 augustus, Desdemona, 20.30: Pignon & Leeuwis - Waar beren drinken, 6 euro

Joubert Pignon is schrijver van verhalen. Muzikant Mathijs Leeuwis schrijft liedjes die in de oude blues geworteld zijn.Samen brengen Pignon & Leeuwis het verhaal van twee oude vrienden die elkaar jaren niet hebben gezien, omdat een klein drama ze uiteen heeft gedreven. Nu komen ze weer bij elkaar en bezoeken samen een kinderfeestje, met een nog heftiger drama tot gevolg. Waar Beren Drinken is een even schrijnende als ontroerende raamvertelling met een knallend einde. Trefwoorden: Bossen, villa’s, vuilniszakken en Cliniclowns.

Maandag 19 augustus, Desdemona, 21:00: In de rondte, 6 euro

Geïnspireerd door het Amerikaanse In The Round brengen Harry Zevenbergen en Eva Meijer dichters, schrijvers en muzikanten samen. Tijdens de voorstelling staan de artiesten in een halve cirkel op het podium. Om beurten lezen ze een gedicht of prozafragment voor of spelen ze een liedje. Hierbij spelen, praten en zingen ze in wisselende samenstellingen met elkaar mee, soms geïmproviseerd, soms ingestudeerd.

Tijdens Literaturia zullen Laura Arkana, Sylvia Hubers, Eva Meijer en Harry Zevenbergen de harde kern vormen, aangevuld met lokale dichters en muzikanten.

Dinsdag 20 augustus, Literaturia-container Leliesingel, vanaf 16.00 (ieder heel uur): Jan Vriends, 4 euro

Jan Vriends en Cowboy John zijn twee grote vertellers van kleine verhalen. Aan de hand van vertellingen, liedjes, strips en anekdotes nemen Jan en John je mee in hun wereld die strekt van achtertuin tot prairie. In de Literaturia-container vertelt Jan Vriends over de essentie van het leven volgens hemzelf: liefde, schoonheid en troost. En Cowboy John? Die heeft zijn eigen logica. Mooi voor jong en oud.

Dinsdag 20 augustus, Literaturia-container Leliesingel, vanaf 16.30 (ieder half uur): Ten adem - Bas woord piano, 4 euro

Een strakkere omschrijving is niet mogelijk. Ten adem zijn drie mannen met drie instrumenten: een bas, een piano en het woord. Podiumdichter Bardthesque Jaques, pianist Ben Schockaert en bassist Joshua Dellaert combineren onvervalste performancepoëzie met muziek. Ingetogen, uitbundig, groots en kwetsbaar tegelijk. Een contianervoorstelling met maximale miniatuurtjes in poëzieformaat.

Woensdag 21 augustus, Literaturia-container Leliesingel, vanaf 16.00 (ieder half uur nieuwe voorstelling): A.L. Snijders en Joubert Pignon - De koning en de kroonprins van het ZKV, 4 euro

Donderdag 22 augustus, Literaturia-container Leliesingel, vanaf 16.00 (ieder half uur nieuwe voorstelling): A.L. Snijders en Joubert Pignon - De koning en de kroonprins van het ZKV, 4 euro

Vanuit een wederzijdse bewondering brengen A. L. Snijders en Joubert Pignon maar liefst twee dagen een gezamenlijk marathonprogramma van zeer korte verhalen op Noorderzon: intelligent, grappig, inlevend, verrassend en schilderend op de vierkante millimeter. Steeds ieder half uur unieke en afwisselende voorstellingen waarbij twee generaties zeerkorteverhalenschrijvers elkaar de hand schudden. Laat u meeslepen door twee charismatische rasvoorlezers, die ieder half uur een complete voostelling brengen, opgehangen aan steeds een nieuw onderwerp. Een ware tour de force, in perfect afgemeten (pro)porties.

Vrijdag 23 augustus, Literaturia-container Leliesingel, vanaf 16.00 (ieder heel uur): Kom naar Managuay, 4 euro

De militaire dictatuur Managuay, bekend uit de Volkskrant, is een militaire dictatuur waar mensen gefrituurde lama eten, men het niet zo nauw neemt met de mensenrechten en zich ver houden van goede smaak. Toch is Managuay een geweldig interessant land, als we globetrotter en Manguay-kenner Roger Abrahams mogen geloven. Hij is speciaal voor u naar Noorderzon afgereisd om meer te vertellen over onder meer het Managuayaanse regime (militair, maar fair), de Managuayaanse cinema (puur jatwerk, maar knap gedaan) en Managuayaanse architectuur (het golfplaten dak als icoon). Zodat u na afloop denkt: leuk, op naar Managuay!

Vrijdag 23 augustus, Literaturia-container Leliesingel, vanaf 16.30 (ieder half uur): Michael van Kekem - Ik draag je tranen naar de zee, 4 euro

Illustrator en performer Michael van Kekem neemt je mee in een poëtisch beeldverhaal over de traan. Met animatie, geluid en een betraande omgeving waan je je even in een zee van woorden, waarin je heerlijk kunt blijven drijven. Van buiten ziet de Literaturia-container eruit als een gewone container; maar nooit heeft schijn meer bedrogen. Je vertrekt uiteindelijk met meer dan een belevenis.

Zaterdag 24 augustus, Desdemona, 19.00: de verkiezing van de Kinderdichter van Groningen, 

6 euro, kinderen tot 12 jaar 3 euro

Opnieuw is Literaturia het podium voor de bekendmaking van de Kinderdichter van Groningen. Op een avond vol poëzie en muziek bepaalt een vakkundige jury wie zich het komende jaar de kinderdichter van Groningen mag noemen, als opvolger van Sifra Kramer.

De feestelijke avond is het slot van een wedstrijd waaraan veel Groningse scholen hebben deelgenomen, onder meer met workshops. De schrijvers van de allerbeste gedichten worden uitgenodigd voor de finale. Zij dragen hun gedichten voor, waarna de jury het oordeel velt. De avond wordt opgeluisterd met muziek en er zijn optredens van professionele dichters. Spannender en energieker zal de Desdemona niet zijn dit jaar.

In samenwerking met het Poëziepaleis.

Jubileumeditie Literaturia 2012 geslaagd

Gisteren was de uitloper van Literaturia, aan de Hoge der A tijdens de festiviteiten rondom Bommen Berend. De kinderen van de Nassauschool traden op voor een vol plein met geïnteresseerde poëzieliefhebbers: de speciale dichtbundel die zij met de Stadsdichter van Groningen hadden gemaakt werd gepresenteerd met voordrachten van meer dan twintig kinderen. Er zijn nog enkele exemplaren van de bundel over, dus wie er nog geen heeft, moet snel zijn.

Met de presentatie van 'Feest nu in de stad' zit de jubileumeditie van Literaturia erop. Met vijf drukbezochte avonden in de Brasserie van het Paleis, een vol plein aan de Hoge der A én het succesvolle poëzieproject van RUG-huisdichter Jet Langerak heeft Literaturia op verschillende manieren de literatuur onder de mensen gebracht.
Ook de voorstellingen in de Desdemona, dé uitvalsbasis van Literaturia, waren zeer goed bezocht, met uitverkochte voorstellingen van Buddy Wakefield, Winterjong, Spilt Milk en Die Toffe Gasten (in de Spiegeltent).
Met bijna 1600 bezoekers is Literaturia weer wat verder gegroeid: met name de Vlaamse voorstellingen op de eerste zaterdag (die vanwege de warmte op het terras voor de Desdemona plaatsvonden) waren in trek.
Pers en bezoekers waren unaniem positief over de programmering, zoals Dagblad van het Noorden het verwoordde: 'Literaturia heeft het programmatisch goed voor elkaar' en 'het is alles behalve een dooie boel'. Grootste compliment: 'Noorderzon heeft als vernieuwend en gedurfd Performing Arts Festival een literaire programmering die daarbij perfect in de pas loopt'.
Volgend jaar is Noorderzon 2013 van 15 tot 25 augustus. Die datum staat al in onze agenda gebeiteld. Wij zien u dan graag terug!

Slotdag Literaturia grappig en ingetogen

Gisteravond was de laatste avond van de jubileumeditie van Literaturia, met optredens van De Jonge Heren en van Auke Hulst. De Jonge Heren, bestaande uit Michèl de Jong, Theo Danes en Quirien van Haelen, zijn demannen van het light verse: vormvaste meligheid, strak rijmende humor en vooral een podiumpresentatie die met veel plezier wordt gebracht: niet zelden lachten de heren gezellig met de volle Desdemona tent mee. Twittergedichten, ollekebollekes, echopoëzie en de terugkeer op aarde van Gerrit Komrij; de mannen hadden terecht de lachers op hun hand, zoals hier te zien is.
Na de dubbelvoorstelling van de Jonge Heren was het laatste optreden van Literaturia 2012 voor Auke Hulst. Zijn boek Kinderen van het ruige land ligt vanaf morgen in de winkels en gisteravond las hij de aanwezigen voor uit het boek, afgewisseld met liedjes op gitaar over het boek. De premièrevoorstelling was mooi en evenwichtig, en sloot goed aan bij de teneur van het boek. Twee van de liedjes kunt u hier en hier terugzien.

Literaturia in mineur: beamer gooit roet in het eten

Gisteravond zou een mooi hoogtepunt zijn: tien maanden lang had filmmaker Koen de Koning met een team van acht mensen gewerkt aan de documentaire over Die Toffe Gasten, het cabareteske schrijversduo uit Groningen. De vertoning van de docu vond plaats in de Spiegeltent in het kader de officiële presentatie van Broeder Hans, het gloednieuwe boek van Die Toffe Gasten. De Spiegeltent zat met 175 bezoekers lekker vol.
Helaas waren er problemen met de beamer, waardoor de voorstelling drie kwartier later begon. Door de vertraging was er geen tijd meer voor het optreden en de presentatie van het boek, die na de film was gepland.
Toch was Super en Geweldig, zoals de documentaire heet, een succes. Met een gratis biertje voor het wachten zat de stemming er goed in.

Mensen die de documentaire (nog een keer) willen zien, kunnen vanaf vandaag naar de boekhandel om Broeder Hans te kopen: een dvd met de film is bijgevoegd in ieder boek, voor de prijs van slechts 17,50.

Literaturia twee keer bomvol op muzikale donderdag

Gisteravond stonden er twee literaire voorstellingen met muziek in de Desdemona tent. Om half negen speelden Boris de Jong en pianiste Jelke Smit de ruwe oerversie van hun komende programma 'De paden op, de afgrond in'. Het begon een fractie later om alle 104 bezoekers een plaats te kunnen bieden, en toen Winterjong eenmaal op gang was luisterde de aanwezigen ademloos naar de verhalen, gedichten en liedjes van Boris de Jong: miniatuurtjes over waarnemen en inleven, en zelfs de aanzet tot een heuse carnavalskraker over egels. In een vriendelijke ambiance werd de voorstelling bijna dubbel zo lang; zoals het hoort.
Kijk hier en hier voor een impressie.

Na de pauze en de changementen was het tijd voor Spilt Milk, de vijfpersoonsband die gedichten van dode dichters als uitgangspunt neemt. Gisteren 'speelden' ze poëzie van Philip Larkin, William Carlos Williams en vooral van Wallace Stevens. De voorstelling was opgehangen aan de presentatie van de gloednieuwe vinyl EP Carnet de Voyage, waarop acht gedichten van Stevens te horen zijn.
De devotional drone folk funeral blues van de heren en dame sloeg aan in de afgeladen Desdemona tent, zoals hier, hier en hier te zien en te horen is.

De Jagers brengen licht in de duisternis

Gisteravond stond er een dubbelvoorstelling op het programma: de Jagers, bestaande uit Sterre van Rossem, Eva Meijer en Renske Jonkman, zouden aanvankelijk worden bijgestaan door Delphine Lecompte, maar die was helaas ziek. Met muzikale omlijsting van Dame Flux op piano droegen de drie Jagers voor uit eigen werk, langs twee thema's. De dames begonnen met het donker, Thanatos, om te eindigen bij Eros.
Op het onvolprezen Literaturiajournaal van Tzum vind je een verslag van de avond.

Sterre van Rossem, Thanatos en Eros
Eva Meijer, Thanatos en Eros
Renske Jonkman, Thanatos en Eros

NoorderZlam 2012 prooi voor slammer Jee Kast

De vierde editie van de NoorderZlam, de Noord-Nederlandse voorronde van het NK Poetryslam, is gisteravond gewonnen door Jee Kast. De sympathieke Brusselaar was in de spannende finale te sterk voor Meliza de Vries en Carla Kayiba, die respectievelijk tweede en derde werden.

Zes slammers traden aan in de Desdemona-tent die voor de gelegenheid was gevuld met meer dan vijftig juryleden: bij de NoorderZlam bepaalt het publiek wie er doorgaat naar de finale en wie uiteindelijk de NoorderZlam-beker mee naar huis neemt. Naast de uiteindelijke finalisten streden Juan-Carlos Goilo, Janneke Rinzema en Erika de Stercke voor een plaats bij de laatste drie.
Carla Kayiba, die in de voorronde verraste met een persoonlijk gedicht over een treinreis en daarmee een recordaantal stemmen binnenhaalde, legde het in de finale af tegen Meliza de Vries, die met sterke gedichten overtuigde.
Jurylid Luuk Verpaalen, die zoals ieder jaar samen met Jim Rotteveel achter de jurytafel zat, zei te hopen dat ze met een theatercoach aan de slag gaat: dan is ze onverslaanbaar. Jee Kast ging uiteindelijk met de hoofdprijs aan de haal: zijn gedichten waren poëtisch sterk en knap geconstrueerd en dat kon het publiek waarderen. Jee Kast zal de NoorderZlam in december van dit jaar vertegenwoordigen op het NK Poetry Slam in Utrecht.

Mooie Maandag doet naam eer aan: Literaturia op z'n best

Gisteren stonden er drie voorstellingen op het Literaturia-programma. Annemarie de Gee trapte af in een volle Desdemona tent met haar premièrevoorstelling Kamermensen. Begeleid door pianist Eelco Menkveld combineerde ze passages uit haar gloednieuwe debuutroman tot een prettige luisterervaring. Het overwegend vrouwelijke publiek reageerde enthousiast op de energieke voorstelling en ook vanaf het podium daalde een positieve vibe over de aanwezigen neer. De Gee bewees over veel inlevingsvermogen te beschikken en had zichtbaar plezier in haar spel. Kamermensen ligt vanaf nu in de boekhandel. Kijk hier voor een impressie.

De positieve vibe was ook aanwezig bij het tweede programma-onderdeel van de avond. De presentatie van het maatschappelijk-cultureel-satirische tijdschrft Oog Op Nederland vond plaats in een volle tent, met film, poëzie en cultuur. Hoogtepunten waren de haiku's van Koek Sparhaven en uitleg van het experiment waarbij twee mensen met dezelfde naam aan elkaar gekoppeld worden: het leverde een hilarisch relaas op over beveiliging met lavakaarsen, tenniswedstrijden op een oude computer en schilderijen van een blok beton. In het laatste nummer van Oog Op Nederland lees je er alles over. De haiku's van Sparhaven kijk je hier.

Eerder op de avond vond in de Brasserie van het Paleis de presentatie plaats van de poëziebundel 'Vertrek & Aankomst', met daarin 19 gedichten over de regiotram. Over het project lees je hier, het verslag van de avond is na te lezen op Literatuurlog van Coen Peppelenbos.

Treuzelende derde dag van Literaturia met Peter Delpeut

Waarom zouden we anonieme filmsnippers laten bungelen boven de afgrond van de vergetelheid? Schrijver, essayist en filmfanaat Peter Delpeut gaf gisteravond in een afgekoelde Desdemona tent  antwoord op deze vraag. In zijn filmvoorstelling Pleidooi voor het treuzelen, naar zijn gelijknamige essaybundel, liet Delpeut de aanwezigen fragmenten zien van onbekende oorsprong. De film, die door Delpeut live van een voice over werd voorzien, was 'een schatkamer van onvermoede betekenis en schoonheid'. We zagen stukjes film van treinen, achtervolgingen, blote gymnastische oefeningen en over snelheid, ruimte en verbeelde visioenen van Maxim Gorki.

De opzet werkte perfect, de uitleg van Delpeut nam de kijker mee en zette aan tot treuzelen: stilstaan als een ander doorloopt. Met andere woorden: goed kijken, het getoonde laten inwerken en duiden.
Na de voorstelling ging Delpeut in gesprek met kunsthistoricus Hein Braaksma en het publiek. Het ronduit harststochtelijk gesprek zorgde voor nog meer interessante inzichten en het enthousiasme van Delpeut werkte aanstekelijk; de aanwezigen treuzelden de avond door, geholpen door het warme weer.

Bijzondere tweede dag Literaturia in open lucht

Omdat de thermometer gisteren ruim boven de dertig graden piekte, was iedereen in touw om het Noorderzonpubliek fris, fruitig en koel te houden. Zo kon het gebeuren dat de voorstelling 'Ontmoet een Vlaamse dichter' spontaan werd verplaatst van binnen naar het terras van de Desdemona tent. Bob Minne, Marie Follebout, Philip Volckaert en Bardthesque droegen om en om voor, voor een steeds groter wordende groep bezoekers. Halverwege stond het publiek tot op het pad naar Desdemona, een prachtig gezicht dat een enkeling deed denken aan de beginjaren van Dichters in de Prinsentuin: in de open lucht, voor de vuist weg en met een enthousiast publiek. Kijk hier voor een impressie.

De tweede voorstelling, 'Hoe begeerte autoriteit mismeestert' van het Gentse Guard Avant werd ook aangepast aan de weersomstandigheden: het publiek werd voor een korte uitleg in de Desdemona ontvangen, waarna de voorstelling zich op straat voltrok, tussen de nietsvermoedende Noorderzonbezoekers. Na de voorstelling, waarin Guard Avant in militaristische zwarte pakken en gewapend met een prei bezoekers op hun plek zette, ging de groep terug naar de Desdemona tent voor een interessant nagesprek. Dat was bijzonder, voor zowel het publiek als voor de spelers. Het zorgde voor een passend slot van deze snikhete Noorderzonavond, waarin de Vlamingen voor een poëtisch briesje zorgden.