zondag 9 juli 2017

Programma Literaturia 2017

Het is feest in de letteren. Literatuur en poëzie zijn al tien jaar in goede handen op Noorderzon met Literaturia, en dit jaar vieren we dat met een extra feestelijk programma. Tien dagen lang, meer dan zestig auteurs en geen minuut hetzelfde. Natuurlijk in de Desdemona, al sinds jaar en dag de literaire hoeksteen van het festival, maar ook aan de Leliesingel en op de Kidsweide: de jubileumeditie van Literaturia staat garant voor spannende, eigenwijze en dwarse literaire avonden, voor jong en oud.

Deze Literaturia is er een van ontdekken en reizen. We bezoeken Iran, gaan met een ruimteschip via de orbit naar Vietnam en als we thuis zijn aanbeland, duiken we onmiddellijk de diepte in met voorstellingen over fascinaties, het Nederland van nu en de wondere wereld van wielrennen, de liefde voor lezen en de dierenriem. Om maar wat te noemen.

Maar het wordt nog mooier. De eerste zaterdag staat geheel in het teken van de poëzie. De hele middag en de hele avond worden de schone woordkunsten van alle kanten bekeken: met een workshop, lezing, essay, via de combinaties poëzie met muziek en film, maar vooral met veel dichters uit Nederland en Vlaanderen.

Leg je boek even terzijde en kom luisteren, kijken en genieten van literatuur en poëzie op Noorderzon. We vieren de literatuur en jij mag erbij zijn!
Mede mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, Kunstraad Groningen en LIRA.

vrijdag 18 augustus, Desdemona, 21.00 uur: Winterjong - De Tragikomische Dierenriem
Verreweg de meeste dieren dragen weinig aan ons wereldbeeld bij. Wanneer was de laatste keer dat een vlinder iets werkelijk onderscheidends zei? Wanneer zag er iemand een eland met andere elanden filosoferen? Socrates, Sartre, Kant en Descartes: geen van die geleerden was ooit een konijn.
Boris de Jong verwacht niet veel van het dierenrijk. Daarom schrijft hij liever over mensen. Gelukkig is Jelke Smit een beest van een pianiste. De hoop en de misantroop wisselen elkaar in relaxed tempo af tijdens dit bruisende, spitsvondige taal-theaterconcert.

zaterdag 19 augustus, Desdemona, 15.00-16.00, 17.00-18.00, 19.00-20.00 en 21.00-22.30 uur: Parade van de Poëzie
De Parade van de Poëzie kondigt zich aan! In vier afleveringen en onder de bezielende leiding van Awater-hoofdredacteur Merijn Schipper gaan we alle kanten op en laten we zien dat poëzie niet alleen is wat u denkt. Met muziek, een masterclass en de meeste dichters per vierkante meter. Met een essay, film en een dichterlijke optocht tot slot. De Desdemona-tent staat de hele dag in het teken van de poëzie en u mag erbij zijn. Voor fijnproevers, festivaltijgers en fans; de Parade van de Poëzie is er voor iedereen.

15.00-16.00 uur
Aan tafel bij Merijn wordt het grote poëtische toekomstproject Gedichten voor later gelanceerd: 50 dichters schrijven 50 gedichten die pas over 50 jaar kunnen worden gelezen. Dit project is een samenwerking van Poetry International, Awater en Buro05 en zal op de volgende editie van Poetry worden gepresenteerd. Jan Baeke vertelt erover en leest voor uit eigen werk, dat zich in de toekomst afspeelt.
De Dichters van Vrijdag (Hedwig Selles, Shari van Goethem, Geert Briers, Max Temmerman, Dorien De Vylder en Mustafa Kör) delen de oeuvres met u en elkaar, en daarna gaat Merijn de muzikale diepte in met de poëziebands Uno Basta, Tigers fan Greonterp en Elektropoëzie. Dat gebeurt met Rense Sinkgraven, Elmar Kuiper en Harmen Ridderbos.

17.00-18.00 uur
De Dichters van Vrijdag openen het tweede uur met een furieus dozijn poëzieminuten, waarna de zinnen op scherp worden gezet door Rob Schouten met de masterclass De Kunst van het Recenseren. Tot slot kunt u zelf ontdekken waarom Vicky Francken terecht de C. Buddingh'-prijs 2017 voor het beste debuut heeft gewonnen.

19.00-20.00 uur
Dichter en filmmaker Nafiss Nia is de spil in de wereld van film en poëzie. Aan de hand van enkele sprekende voorbeelden laat ze zien hoe gedichten vertaald worden naar film. Ze neemt Merijn en het publiek mee langs de interessantste hoogtepunten.
Daarna is het aan de Dichters van Vrijdag om de poëzie live te laten weerklinken, waarna Peter Holvoet-Hanssen de wereld van de poëzie in kaart brengt met Het land van Music-Hall, een boeiende bespiegeling voor ingewijden en newbies.

21.00-22.30 uur
Het slotstuk van De Parade van de Poëzie is.... De Parade van de Poëzie! In anderhalf uur tijd schuiven dichters aan bij Merijn en vertellen ze over hun werk en laten ze hun beste werk horen. Met trots presenteren we u een mooie staalkaart aan poëzie, van gelauwerd tot nieuw, van fris tot doorleefd en van geëngageerd tot wat u zelf ontdekt. U ziet en hoort Maartje Smits, Myrte Leffring, Alexis de Roode, Anne Broeksma, Rob Schouten, Jan Baeke, Vicky Francken en uiteraard sluiten de Dichters van Vrijdag deze paradevoorstelling af, waarmee alles rond is en de poëzie in alle geuren en kleuren aan ons voorbij is getrokken.

zondag 20 augustus, Desdemona, 14.30: Lidewijde Paris - Hoe lees ik? (over enthousiasme, boeken en lezen)
De zondagmiddag van Literaturia is altijd een bijzonder uitstapje, en dat is deze keer niet anders. Redacteur en uitgever Lidewijde Paris neemt ons op haar kenmerkende bevlogen manier mee in de wereld van het lezen, doorgronden en genieten. Fragmenten uit actuele, bekende en klassieke romans worden daarbij onder handen genomen. Van Het smelt van Lize Spit tot Madame Bovary, van Stefan Hertmans' De bekeerlinge tot Onderworpen van Michel Houellebecq. Ondertussen komen er filmpjes langs, schilderijen en gebruiksvoorwerpen, alles om te laten zien dat de principes van de literatuur overal om ons heen werken.
Het belooft een mooie middag voor alle lezers die graag een stapje extra zetten en voor echte leesgenieters. Die vooral.

zondag 20 augustus, Desdemona, 19.30: Nhung Dam - Duizend vaders
Theatermaakster Nhung Dam is dit jaar gedebuteerd met Duizend vaders. Speciaal voor Noorderzon schreef ze in samenwerking met Koos Terpstra een voorstelling die in het verlengde ligt van haar roman: in een mengeling van voorstelling en verhaal, vertelt ze over de ontstaansgeschiedenis van het boek en haar leven in Groningen. Ze wordt een ontroerende nieuwe stem in de Nederlandse literatuur genoemd en laat dat in een avondvullende voorstelling horen en zien. Verwacht een avond die verder reikt dan Vietnam en Beijum.

maandag 21 augustus, Desdemona, 20.30: Sahand Sahebdivani, Nafiss Nia, Narcis Zohrehnassab, Firoozeh Farjadnia en Naser Fakhteh - Te gast in Iran
De maandag is traditiegetrouw de literaire avond van buiten de landsgrenzen. Deze keer bezoeken we Iran in een voorstelling met gedichten, verhalen, muziek en zang.
Muzikant en verhalenverteller Sahand Sahebdivani en dichteres Nafiss Nia nemen het publiek mee naar de oude en nieuwe verhalen uit het land van rozen, poëzie en nachtegalen. Dat doen ze samen met dichters en schrijvers met Iraanse roots: Narcis Zohrehnassab, Firoozeh Farjadnia en Naser Fakhteh. Samen verzorgen ze een warme avond met klassieke en moderne voordrachten en brengen ze de Perzische cultuur thuis op Noorderzon.

dinsdag 22 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00 - Jantine Wijna, Noortje Kessels, Jan Klug en Peter Kuit - Nederland Nu
Schrijfster en onderzoeker Jantine Wijnja reisde een maand door Nederland op zoek naar ervaringen en uitspraken van Nederlanders. Met die informatie bracht ze in kaart hoe Nederland Nu aanvoelt. Haar bevindingen verwerkte ze in een boek en in vier voorstellingen vertelt ze samen met Noortje Kessels op Noorderzon het verhaal over tv-gezinnen versus buitengezinnen, Jezushagedissen, Mars en meer. Veel meer.
Multimediaal muzikant Jan Klug en tapdanser Peter Kuit zorgen ervoor dat al die stemmen een plek op het podium krijgen.

woensdag 23 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00 - Ruth Mellaerts, Toon Delanote en Charlotte Peys - Soms ben ik een ontdekkingsreiziger
Schrijfster Ruth Mellaerts maakte samen met de illustrators Toon Delanote en Charlotte Peys de prachtige verhalenbundel Soms ben ik een ontdekkingsreiziger. In vier voorstellingen komen de korte teksten uit dit boek tot leven. Ze nemen ze je mee op een beeldende ontdekkingsreis. De troostrijke verhalen laten je op een andere manier kijken naar de dingen en mensen om je heen. Geschikt voor jong en oud.

donderdag 24 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00 - Oog op Nederland - De fascinatie van fascinaties
De drie mannen van het Groningse literaire tijdschrift Oog op Nederland, Kasper van Hoek, Oscar Borsen en Marcel Imthorn, leggen in vier voorstellingen hun fascinatie voor fascinaties uit. Samen met Joost Oomen, Lilian Zielstra en Albert Westerhoff gaan ze op zoek naar drijfveren en passies: in korte verhalen, gedichten, film en foto, en natuurlijk samen met het publiek. Aanschouw niets minder dan een fascinerend schouwspel, waarbij één ding vaststaat: u bent een rijker mens met een fascinatie of twee, drie.

vrijdag 25 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00 - Bas Steman en Frank Heinen - De Aankomst van De Kleine Heinen
Bas Steman is wielrenner, schrijver van de wielerroman De Aankomst en weet alles van afzien en opkrabbelen. Frank Heinen is auteur van het wielerwoordenboek De Kleine Heinen, het onmisbare naslagwerk over jargon en koerstermen, zoals stoempen en linkeballen. In vier bevlogen voorstellingen vertellen ze over breken, snot, modder en muren, maar ook over de mooie kanten van de koers, want er is altijd die zekerheid: ergens, ver weg, is de meet. Verwacht fietsverhalen van twee heren vol goesting, met een fiets en een horizon.

zaterdag 26 augustus, Leliesingel, 19.00, 20.00, 21.00 en 22.00 - Lilian Zielstra, Esmé van den Boom, Emma Bos, Jacco Hage en Kerstin Hummel - Stads-, RUG- en Kinder-
De tiende editie van Literaturia wordt in stijl afgesloten door de nieuwe Stadsdichter van Groningen, Lilian Zielstra, die samen met RUG huisdichter Esmé van den Boom drie jonge dichters aan het Groningse publiek voorstelt. Niet zomaar jonge dichters, want Emma, Jacco en Kerstin zijn Kinderdichters. Samen maken zij een voorstelling en laten ze horen wat ze in hun mars hebben. Literaturia 2017 sluit af met de toekomst: praktischer kan het niet.


KidsLiteraturia
Van vrijdag 18 augustus tot en met zondag 27 augustus op de Speelweide: KidsLiteraturia gaat de ruimte in!
Samen met twee echte astronauten ga je op avontuur naar verre sterren en planeten en ontmoet je misschien wel leuke ruimtewezentjes. Al je avonturen schrijven we op en daarna maken we er een mooie tekening bij, zodat je jouw ruimte-avontuur aan iedereen kan laten lezen en zien.
Met Pip van Gelder, Arjen Boswijk, Marieke Keuken, Bert Nijmeijer, Martine Veenhuis, Angélique Boter.

zondag 28 augustus 2016

Literaturia dag 9: Leve het dandyisme

De negende editie van Literaturia is gisteravond in stijl afgesloten door dandy Robert van Raffe. Noorderzonpubliek blijkt zeer gevoelig voor schoonheid, stijl en een beetje ijdelheid. In vier voorstellingen vertelde de dandy-by-accident die er twee lijvige boeken over schreef wat een dandy is, hoe je er eentje 'wordt'(en hoe dat eigenlijk niet kan). Is een dandy een hipster zonder knotje? Een metroman? Een ijdele fat? En zijn er ook dandettes?
Aan de hand van voorbeelden en fragmenten uit zijn graphic novel Zonder filter passeerden al deze vragen de revue.
De aanwezigen zagen de stamboom van het dandyisme en gingen met Dandy Raffe op zoek naar voorbeelden in het dagelijks leven. De voor de hand liggende vraag die de hele avond boven de Literaturia-container bleef hangen: "is het leuk om een dandy te zijn?" werd niet gesteld. We vermoeden van wel, maar de aanwezigen leerden ook dat dandy's niet over dat soort triviale zaken nadenken. Of in ieder geval niet spreken. Dat doe je niet. Dat is nu eenmaal niet zoals het heurt.

vrijdag 26 augustus 2016

Literaturia dag 8: Ode aan Oote en Jaap Blonk

De achtste dag van Literaturia stond in het teken van het honderdjarig jubileum van de buitensporige kunststroming Dada. Een belangrijke exponent van Dada was Jan Hanlo en diens gedicht Oote vormde het vertrekpunt voor een aantal kunstenaars, dichters, muzikanten en liefhebbers.
Het eerste gedeelte van de avond was ingeruimd voor de presentatie van Ode aan Oote, een hommage in tijdschriftvorm. Die presentatie werd luister bijgezet door Fran Bambust, die het gedicht Oote voordroeg en jazzpianist Justin Binek die een vrije vertolking gaf van hetzelfde gedicht. et geheel werd ingeleid door Joep van Ruiten, cultuurjournalist en Hanlo-liefbebber.
Na de presentatie was de Literaturia-container het speelveld voor stem- en toonkunstenaar Jaap Blonk, die drie keer uitverkocht met een knappe reeks klankgedichten, onderlandse verhalen en de Ursonate van Kurt Schwitters als het sluitstuk van de avond.
Met vier keer een prachtige voorstelling bleek de donderdag een fraaie eerbetoon aan Dada en haar navolgers.

Literaturia dag 7: Frank Westerman

De gezellige warmte houdt deze editie van Noorderzon in haar greep en ook Literaturia ontkomt er niet aan. Terwijl overdag de dames en heren van Kinderdierenfabriek Bunzel BV van KidsLiteraturia het hoofd met veel toewijding koel houden, gaat vanaf zeven uur het 'volwassen' Literaturia-programma van start in de container aan de Leliesingel, die zich schuilhoudt onder een rijtje bomen. Gaandeweg de avond wordt het aangenamer en gemoedelijker en is het beter uit te houden.
Gisteren ontving interviewer Han Borg de successchrijver Frank Westerman om te spreken over zijn nieuwe boek Een Woord Een Woord. In vier sessies, waarin steeds verschillende onderwerpen ter sprake kwamen, spraken de beide heren over Wijster, Smilde, IS en de slachtoffers van terreuroperaties. De container zat steeds tot de laatste stoel vol, met inachtneming van het tropenaantal zitplaatsen: de deuren die op een kier bleven en een snorrende ventilator brachten verkoeling.
De reacties waren positief: inhoudelijk interessant én de container was lekker koel, gezien de omstandigheden. Alles in orde dus, op de zevende dag van Literaturia.

donderdag 25 augustus 2016

Literaturia dag 6: Coen Simon

Gisteravond was het de beurt aan filosoof Coen Simon om de hitte van de Literaturia-container aan de Leliesingel te trotseren, en dat deed hij met glans. Steeds met het maximale aantal bezoekers legde hij in vier enerverende lezingen uit dat het verkondigen van wijsheden in iedereen zit en dat filosoferen makkelijker is dan je denkt. Of beter nog: dat filosoferen makkelijker is als je denkt.
Met een ventilator en een frisse blik was het goed uit te houden.
Aan de hand van voetbalverslagen, radiofragmenten en vragen louterde hij het publiek, dat verzekerd van een extra dosis bagage de container verliet.
De redenering [filosofie] + [noorderzon] = [succes] is gisteravond [waarheid] geworden.

woensdag 24 augustus 2016

Literaturia dag 5: NoorderZlam


De zevende editie van de NoorderZlam, de noordelijke voorronde van het NK Poetry Slam, was gisteravond niet alleen geweldig, drukbezocht, warm en gevarieerd; het was ook de spannendste sinds jaren.
Bij de puntentelling aan het einde van de avond bleek de top 4 heel dicht bij elkaar te zitten: Sandy Bosmans en Yannick Moyson hadden beiden 14 stemmen, en de twee winnaars kwamen ieder uit op 15 stemmen: Anne-Fleur van der Heiden en Samira van der Loo zullen de afvaardiging vormen van de NoorderZlam op het NK.
In negen rondes namen de slammers het tegen elkaar op, steeds in drietallen. Aan het einde van iedere ronde stemde het publiek op zijn of haar favoriet en kwamen het volgende trio in de tropische Literaturia-container. Voor de aanwezigen was het vaak de eerste kennismaking met het fenomeen slam en de reacties waren positief. Dat maakt de NoorderZlam ieder jaar weer meer dan de moeite waard.
Voor wie er niet bij kon zijn, maar toch een idee wil hebben van de slam, volgen hier de rondes van Samira van der Loo, Anne-Fleur van der Heiden, Sandy Bosmans, Yannick Moyson, Philip Rozema, Jirke Poetijn, Bart van der Vinne, Luna Wicks en Esha Guy.

dinsdag 23 augustus 2016

Literaturia dag 4: De stilte van het ongesproken woord

De maandag van Literaturia is traditiegetrouw voor een poëtisch uitstapje. In eerdere jaren was er Turkse, Jiddisje en Indische poëzie en gisteravond was het de beurt aan de Surinaamse poëzie van de dichters Trefossa, Shrinivási en Dobru, in muzikale een voorstelling met de prachtige titel 'De stilte van het ongesproken woord'.
Gitarist Dave MacDonald werd bijgestaan door Raj Mohan en Lucas Shepherd, twee zangers en voordrachtskunstenaars die de gedichten in originele oorsprong aan het publiek voorschotelden. Als de teksten in een van de overzeese moedertalen werden vertolkt, las het publiek de Nederlandse vertaling op het scherm. Dat verrijkte de voordrachten.
De sfeer in de uitverkochte Desdemona-tent was perfect. In één uur kwam de Surinaamse literaire cultuur tot leven met fraaie gedichten, liedjes en meerstemmige voordracht.
Voor iedereen die er niet bij was, zijn hier, hier en hier drie fragmenten te zien.

maandag 22 augustus 2016

Literaturia dag 3: Jheronimus Bosch en Caleidoscopisch vertellen

De zondag van Literaturia is traditiegetrouw voor lezingen en interviews, en gisteren was het niet anders. Het middagprogramma stond in het teken van Jheronimus Bosch en vooral het schilderij De tuin der lusten. Boschbiograaf Eric De Bruyn en graphic novelist Marcel Ruijters vertelden uitgebreid en enthousiast over het werk van de markante schilder en gaven de aanwezigen onvermoede inzichten. De belangrijkste les van de middag: leer goed kijken, er valt veel te ontdekken in het werk van Bosch.
De avond was voor Tonnus Oosterhoff, geflankeerd door Martijn Knol. Hun voorstelling over caleidoscopisch vertellen had veel weg van een aflevering van Zomergasten en dat pakte heel goed uit. De prikkelende vragen van Knol zette Oosterhoff op scherp. Het leverde interessante inkijkjes in het proces dat voorafging aan de totstandkoming van Oosterhoffs bekroonde mozaïekroman Op de rok van het universum. Aan de hand van filmfragmenten, bewegende gedichten en audio-opnames van onder andere Lucebert werd het schrijf- en denkproces uitgelegd.
De Literaturia-zondag ging gisteren behoorlijk de diepte in en het was des te mooier dat het publiek dit kon waarderen. Twee keer een volle Desdemona-tent en niemand die zich druk maakte over het wisselvallige weer.
Voor wie echt wil kijken: De Tuin der Lusten, op detailniveau.

zondag 21 augustus 2016

Literaturia dag 2: Around the Rug, the Nordic Edition

Het stond ronkend aangekondigd in de Literaturia-flyer en er was geen woord van gelogen: schrijvers, dichters en een lokale singer songwriter zijn de ideale mix voor een mooie zaterdagavond.
In een tjokvolle Desdemona-tent was het gisteravond de beurt aan de schrijvers en dichters van Lebowski, die ombeurten op een kleedje plaatsnamen om het publiek toe te spreken. Vandaar Around the Rug.
Master of ceremony Jasper Henderson leidde de dans en meldde het publiek dat het bij iets unieks aanwezig was: het kleedjesconcept was de Randstad uit, voor het eerst. 
Joost Vandecasteele beet het spits af met een vlammend verhaal dat spatte en knalde, Anneke Claus droeg een aantal mannen ten grave, Jonah Falke las voor uit zijn binnenkort te verschijnen debuutroman Bontebrug en tussendoor was het tijd voor Eva Waterbolk, de veelzijdige singer songwriter die tijdens Noorderzon ook te zien en te horen is bij Glasnost Radio.
Tim Foncke las hilarische passages voor uit zijn nieuwe boek God is klein geschapen en complimenteerde zijn publiek op het onwaarschijnlijke af: zelden, hoogstzelden zo'n fijn publiek meegemaakt. Aandachtig, welgemanierd, goedgekleed en vast bereid de portemonnee te trekken voor zijn boek.
Roxane van Iperen las een paar indrukwekkende passages voor uit haar fonkelnieuwe boek Schuim der Aarde, over het keiharde bestaan in de sloppenwijken van Brazilië. Timo Bruijns trakteerde de aanwezigen op twee hilarische, onderkoelde voorproefjes uit zijn te verschijnen roman en Jonathan Griffioen droeg een aantal afwijkende poëtische miniatuurtjes voor die zachtjes landden tussen het publiek.
De bar was de hele avond op en de sfeer was goed, ook nadat het kleedje was opgeruimd en de auteurs aan het bier mochten. Dat is ook Literaturia. Logisch, zou je bijna zeggen.
Voor iedereen die er niet bij was, zijn hier de fragmenten van Joost Vandecasteele, Anneke Claus, Jonah Falke, Tim Foncke, Eva Waterbolk, Roxane van Iperen, Timo Bruijns en Jonathan Griffioen.

zaterdag 20 augustus 2016

Literaturia dag 1: Hagar Peeters

De negende editie van Literaturia werd gisteravond afgetrapt door Hagar Peeters, kersvers Fintro-prijswinnaar. Zij kwam vertellen over haar bekroonde roman Malva en de geschiedenis achter het boek: die van het Chili van de beginjaren zeventig, toen dictator Pinochet aan de macht kwam, en van dichter Pablo Neruda en zijn verzwegen gehandicapte dochter Malva.
In een geanimeerd betoog legde Peeters parallellen met haar eigen leven. Zij groeide de eerste jaren van haar leven op zonder aanwezigheid van haar vader, die bovendien in 1973 in Chili zat als verslaggever in de streek waarin Neruda opgroeide. Zoveel toevalligheden, zo vertelde Peeters, moest wel resulteren in een roman.
Na het heel persoonlijke verhaal en een aantal interessante beeldfragmenten kreeg het publiek de gelegenheid om vragen te stellen.
Nieuw dit jaar is dat de Literaturia-locatie, de altijd sfeervolle Desdemona-tent, na de voorstellingen open wordt gesteld voor het publiek, met een bar en pinda's. Zo kunnen de literaire types in hun eigen veilige omgeving nog gezellig nawijnen. Een enorme plus, zo bleek gisteravond direct. Het was er goed toeven, terwijl dikke droppels op het tentdoek neerdaalden; zo dichtte een der aanwezigen spontaan.
Literaturia is van start. Als alle avonden zoals deze worden, kunnen we deze editie alvast bijzetten in het rijtje 'memorabel'.
Bekijk hier de trailer van Malva, die gisteravond als vertrekpunt van de avond diende.